Parafia rzymskokatolicka pw. Miłosierdzia Bożego w Szczecinie
Pokój westfalski i jego postanowienia

Pokój westfalski  to  wielostronny układ kończący wojnę trzydziestoletnią, która miała miejsce w latach 1618-1648. Został zawarty 24 października 1648 między Habsburgami austriackimi na czele cesarza Ferdynanda III a Francją, na czele której stał Ludwik XIV i  kardynał Jules Mazarin. Pokój był także przyjęty po stronie sojuszników w Münsterze oraz między Habsburgami a Szwecją w Osnabrück. Ale dlaczego akurat wspominamy ten traktat? Otóż był to jeden z najbardziej znaczących traktatów międzynarodowych w historii nowożytnej Europy. Na spotkaniu omawiano głównie kwestie terytoriów i granic między państwami. Święte Cesarstwo Rzymskie i Habsburgowie zrezygnowali na rzecz Francji z Górnej i Dolnej Alzacji, twierdz Breisach i Phillipsburg oraz Sundgau.

Święte Cesarstwo Rzymskie rezygnuje na rzecz Francji z tzw. trzech biskupstw w Lotaryngii, uznaje również niepodległość i pełną suwerenność Związku Szwajcarskiego, a wraz z Hiszpanią uznają pełną suwerenność Republiki Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Książę-elektor Bawarii zwraca Habsburgom austriackim Górną Austrię. Król szwedzki otrzymuje Pomorze Przednie, wyspę Rugię, arcybiskupstwo Bremy i biskupstwo Verden oraz prowincje Thedinghausen i Wildeshausen, tym samym król szwedzki zostaje członkiem Rzeszy Niemieckiej. Margrabia-elektor Brandenburgii otrzymuje Pomorze Tylne i biskupstwo kamieńskie, a także arcybiskupstwo magdeburskie, biskupstwo Halberstadt i biskupstwo Minden - jako rekompensatę za utratę Pomorza Przedniego. Zarówno król szwedzki jak i elektor brandenburski otrzymali prawo posługiwania się insygniami książęcymi władców Pomorza. Książę Meklemburgii otrzymał biskupstwo Schwerin.

Jakie były kwestie religijne w Rzeszy?

Po zawartym pokoju westfalskim uznano kalwinizm trzecim, obok katolicyzmu i luteranizmu, legalnym wyznaniem w Rzeszy Niemieckiej. Ustanowiono, że w przypadku konwersji księcia Rzeszy, która nastąpiła po 1624r., poddani owego władcy zachowują stare wyznanie. Luterańscy i kalwinistyczni administratorzy zsekularyzowanych państw kościelnych otrzymali prawo głosu w Sejmie Cesarstwa. Potwierdzono także  postanowienia pokoju religijnego z 1555r. i unieważniono edykt restytucyjny Ferdynanda II oraz pokój  praski z 1635r.

Zmiany ustrojowe w Rzeszy

Potwierdzono akt Ferdynanda III z 1644r. - stany Rzeszy otrzymują prawo do samodzielnego zawierania sojuszy i wypowiadania wojen bez zgody cesarza rzymskiego, ale pod warunkiem, że ich działania nie będą wymierzone przeciw cesarzowi i Cesarstwu. Palatynat Górny zachował książę Bawarii, Palatynat Dolny otrzymał Karol Ludwik Wittelsbach. Zakazano dziedziczenia Palatynatu Dolnego przez elektorów Bawarii w razie wymarcia linii palatynackiej. Wolne miasta cesarskie (miasta Rzeszy) uzyskały równe z książętami prawo głosu w Sejmie Cesarstwa. Ustalono, że wszelkie traktaty, umowy i układy wymuszone na stanach Rzeszy siłą stają się nieważne. Potwierdzono prawa i przywileje cesarza, elektorów, książąt i innych stanów Rzeszy, potwierdzono wyłączne prawo Sejmu Cesarstwa do wypowiadania wojny i zawierania pokoju w imieniu całej Rzeszy, stanowieniu i interpretacji ogólnoniemieckich aktów prawnych, budowie zamków i twierdz, zarządzaniu poboru do armii cesarskiej, uchwalania podatków na rzecz cesarza i Cesarstwa.

Na jakie działania wpłynął traktat westfalski?

Traktat westfalski postulował także zwołanie Sejmu Cesarstwa w celu ustalenia reguł elekcji cesarza rzymskiego, reguł tworzenia nowych stanów Rzeszy, ustalenia stałej kapitulacji wyborczej cesarza i uregulowania innych bieżących spornych kwestii ustrojowych
Jakie były kwestie polityczne?
Król Francji otrzymał prawo do posyłania swojego przedstawiciela na obrady Sejmu Cesarstwa, a wraz z królem Szwecji zostali uznani gwarantami postanowień pokoju.

Skutki traktatu…

Pokój westfalski w 1648r. był wielkim zwycięstwem Francji w jej wielowiekowej rywalizacji z dynastią Habsburgów. Król francuski stał się gwarantem pokoju, a więc także stanu ustrojowego w Rzeszy Niemieckiej, gwarantem słabości władzy cesarskiej. Podobnie w XVIII w. car Rosji będzie gwarantem słabości władzy królewskiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pokój westfalski właściwie przekreślił możliwość umocnienia Rzeszy i wzmocnienia centralnej władzy cesarskiej, do czego dążyli Habsburgowie austriaccy. Pokój oznaczał ostateczny koniec walki Habsburgów z niemieckim protestantyzmem. Habsburgowie hiszpańscy musieli ostatecznie przyzwolić na istnienie protestanckich, wolnych i niepodległych Niderlandów Północnych. W II połowie XVII w. głównym wrogiem Holandii stała się Francja, a Hiszpania będzie nawet holenderskim sprzymierzeńcem. Widząc upadek swoich planów wobec Rzeszy Niemieckiej Habsburgowie austriaccy główną uwagę skupili na budowie scentralizowanego państwa absolutnego w trzech wielkich państwach Austrii, Czechach i na Węgrzech. Francja uzyskała Alzację i krainę germańskojęzyczną Alzacja i Lotaryngia miały być w przyszłości punktem zapalnym konfliktów francusko-niemieckich aż do 1945r. Wkrótce wzrosło znaczenie elektorów saskiego i brandenburskiego. Mimo anulowania pokoju praskiego Wettynowie zachowali Łużyce uzyskane w 1635r., a Hohenzollernowie przejęli Pomorze. Będą teraz dążyć do połączenia go z posiadłościami w Prusach. Pomimo podziału Palatynatu katolicy zachowali większość głosów w Kurii Elektorów Rzeszy, co gwarantowało Habsburgom następne elekcje na tron niemiecki.

Wojna trzydziestoletnia i pokój westfalski- jakie znaczenie dla Europy?

Wojna trzydziestoletnia i pokój westfalski przyniosły zwycięstwo monarchii absolutnych. Największym zwycięzcą okazała się Francja. Upadła monarchia stanowa w Czechach, a rozpoczął się proces budowy monarchii absolutnych w Niemczech.
 Konflikt i porozumienie były żywym dowodem na polityczne podłoże wojen religijnych, na nietrwałość pokoju augsburskiego, który wprowadzał wzajemną tolerancję tylko pomiędzy katolikami a luteranami, pomijał natomiast kalwinistów. Nastąpił koniec wielkich konfliktów religijnych w Rzeszy i wzrosło znaczenie armii zawodowych.

maja

 

 

------------------------------------------------------------------

inne talerzyki

 

HOME