Parafia rzymskokatolicka pw. Miłosierdzia Bożego w Szczecinie
Obrona Stalingradu - jedna z ważniejszych bitew II wojny światowej

Bitwa pod Stalingradem to jedna z największych bitew  II wojny światowej, tocząca się w okresie od 17 lipca 1942 do 2 lutego 1943. Głównym celem wojsk niemieckich było zdobycie miasta Stalingrad (dziś Wołgograd) nad Wołgą, ważnego ze względu na plany zajęcia Kubania i Kaukazu. W rejonie Stalingradu 23 listopada 1942 Rosjanie zamknęli w kotle 6 Armię Polową generała Friedricha Paulusa, część 4 Armii Pancernej oraz jednostki rumuńskie. Niemieckie próby odblokowania stalingradzkiego kotła nie powiodły się. Dowództwo niemieckie odrzuciło propozycję kapitulacji. Bitwa zakończyła się klęską Niemiec i olbrzymimi stratami po obu stronach. Uznawana jest za przełomową w działaniach na froncie wschodnim. Od wygranej nad Wołgą inicjatywę na froncie przejęła Armia Czerwona.

Dwie wrogie strony

Stojące naprzeciwko siebie armie, które walczyły pod Stalingradem, były zasadniczo różne od tych, które walczyły na dawnych polach bitew. Przede wszystkim do czasów I wojny światowej wysocy rangą oficerowie, zarówno w armii rosyjskiej, jak i niemieckiej, wywodzili się głównie z kręgów arystokracji lub szlachty. Teraz sytuacja uległa zasadniczej zmianie. Wojna totalna wymagała zaangażowania całego narodu, wraz z nią znikły przywileje stanowe, a kadra oficerska stała się otwarta dla wszystkich warstw społecznych. Proces ten był szczególnie widoczny w robotniczo-chłopskiej Armii Czerwonej.

Odwet nadciąga…

Czujkow, radziecki dowódca wojskowy, wiedział, że przewaga Wehrmachtu w otwartym stepie jest zbyt duża i dlatego zdecydował, że wciągnie Niemców w walki uliczne, w których będzie starał się ich wykrwawić. Wyznaczył umocnione punkty oporu, przez które przeciwnik musiał przejść w swym marszu ku Wołdze. Ustalono pozycje artylerii i skupiono pola ostrzału na potencjalnych miejscach największego skupienia sił niemieckich. Następnie skierował do żołnierzy odezwę, w której powiedział, iż "żołnierzom nie wolno myśleć o tym, co jest za Wołgą", było to więc zdecydowane określenie charakteru przyszłych walk, które miały się cechować wielkim uporem ze strony Armii Czerwonej. Teraz pozostało mu tylko oczekiwać na przybycie 6. Armii. W latach czterdziestych Stalingrad był trzecim największym miastem Związku Radzieckiego (po Moskwie i Leningradzie), w 1940 r. liczył ok. 850 tys. mieszkańców. Nic więc dziwnego, że pochód hitlerowskich wojsk ruszył akurat na te miasto. Walki toczyły się m.in. o fabrykę Barrikady. 1 września radziecka 62. Armia była już w całości uwikłana w ciężkie walki. Ruiny i gruzy stały się dla Niemców nie lada problemem, ponieważ utrudniały przemieszczanie się żołnierzy, a w szczególności pojazdów. Zdobycze Wehrmachtu, które poprzednio sięgały setek kilometrów, teraz liczone były w metrach. Walki toczyły się o każdy dom. Rosjanie zdawali się nie przejmować potężnymi atakami lotnictwa niemieckiego i dużymi stratami, które im zadawało. Wśród wojsk radzieckich znajdowała się we wczesnym stadium obrony także 13. Dywizja Gwardii gen. Aleksandra Rodimcewa. Rodimcew brał udział w hiszpańskiej wojnie domowej i był radzieckim bohaterem narodowym. Posiłki i zaopatrzenie dla Stalingradu ściągano z wszystkich rejonów ZSRR. Hitler wbrew rzeczywistemu stanowi rzeczy powiedział, iż wróg na wschodzie został powalony tak, że już nie zdoła się podnieść, ministerstwo propagandy Goebbelsa już zdążyło przygotować gotowe do ogłoszenia depesze o upadku miasta Stalina, mimo tego, że sowiecka 62. Armia zajmowała jeszcze niewielki trójkątny obszar na brzegu Wołgi. Wkrótce na żołnierzy Wehrmachtu i ZSRR czekały kolejne niespodzianki. Przedłużające się walki uliczne, wszechobecna śmierć i destrukcja sprowadziły życie ludzi w tym mieście do jedynie najprymitywniejszej egzystencji. Niemcy nazywali je Rattenkrieg – wojną szczurów. Następnym krokiem była Operacja Uran. Niebawem Paulus, który znalazł się w pierścieniu radzieckich czołgów, informował Hitlera, iż jego zapasy żywności starczą jedynie na 6 dni. Podobnie dramatyczna sytuacja występowała, jeżeli chodzi o paliwo, amunicję, odzież zimową i inne niezbędne materiały wojenne. Zadziwiające było, że morale żołnierzy niemieckich było wysokie, swoim pozycjom nadali oni żartobliwą nazwę Der Kessel – czajnik. Jednak sytuacja przedstawiała się dla nich niezbyt optymistycznie. Wkrótce większość z nich miała paść ofiarą głodu, chorób i wyziębienia. Tak też się stało…

Podsumowanie konfliktu

Samo miasto Stalingrad znalazło się w panteonie sławy wielkiej wojny ojczyźnianej. Nikita Chruszczow jako główny oficer polityczny frontu stalingradzkiego został później pierwszym sekretarzem KPZR i spadkobiercą Stalina. Breżniew, Malinowski, Rokossowski osiągnęli wysokie pozycje na szczeblach władzy – nie bez znaczenia był tu fakt, że brali oni udział w bitwie stalingradzkiej. W 1940 r. Stalingrad miał 850 tys. mieszkańców. Nie wiadomo jak wielu z nich udało się uciec z wojennej pożogi, ale spis ludności z 1945 r. wykazał że w gruzowiskach miasta mieszkało jedynie 1500 ludzi. Z kotła stalingradzkiego w okresie do 24 grudnia 1942 r. ewakuowano drogą lotniczą około 34 tysiące specjalistów i rannych. Z niewoli radzieckiej (do roku 1955, kiedy zwolniono ostatnich jeńców), wróciło zaledwie około 5 tysięcy żołnierzy. Wielu, których zginęło to głównie ofiary głodu i mrozu… Bitwa, która w pewnym stopniu uratowała ZSRR od zagłady, przyniosła natomiast ogromne straty po obydwu zwaśnionych stronach.

 

maja

 

 

------------------------------------------------------------------

inne talerzyki

 

HOME